Với TS. Lê Hữu Tôn – Phó Trưởng phòng Khoa học và Công nghệ, Giảng viên Khoa Vi điện tử và Viễn thông, Trường Đại học CMC, nghiên cứu khoa học bắt đầu từ sự tò mò và những câu hỏi về thế giới.

Từ nền tảng Vật lý, thầy từng bước mở rộng hướng nghiên cứu sang trí tuệ nhân tạo, học sâu và thị giác máy tính – những lĩnh vực đóng vai trò quan trọng góp phần định hình tương lai của kỷ nguyên số. Sau nhiều năm học tập, nghiên cứu tại Đài Loan, Pháp và làm việc trong môi trường quốc tế, điều tâm huyết nhất đối với thầy không chỉ là theo đuổi những hướng nghiên cứu mới, mà còn là truyền cảm hứng cho sinh viên về tinh thần học hỏi, tư duy khoa học và khát vọng tạo ra những giá trị mới từ công nghệ.

Từ niềm say mê Vật lý đến hành trình chinh phục trí tuệ nhân tạo

Ít ai biết rằng, trước khi theo đuổi các hướng nghiên cứu về trí tuệ nhân tạo, học sâu và thị giác máy tính, TS. Lê Hữu Tôn từng dành nhiều năm gắn bó với Vật lý. Với thầy, Vật lý không đơn thuần là một môn khoa học, mà còn là cách để lý giải thế giới thông qua những quy luật nền tảng của tự nhiên.

Chính quá trình học tập và nghiên cứu trong lĩnh vực này đã giúp thầy hình thành tư duy mô hình hóa, tư duy định lượng và khả năng phân tích những vấn đề phức tạp dưới góc nhìn khoa học. Đây cũng là nền tảng quan trọng để thầy tiếp cận với trí tuệ nhân tạo sau này.

“Nếu Vật lý là khoa học giải đáp quy luật vận hành của thế giới tự nhiên, thì AI giúp chúng ta xây dựng các hệ thống có khả năng học từ dữ liệu để nhận biết, dự đoán và hỗ trợ giải quyết các vấn đề trong thế giới đó”, TS. Lê Hữu Tôn chia sẻ.

Bởi vậy, việc chuyển từ lĩnh vực nghiên cứu Vật lý sang công nghệ trí tuệ nhân tạo với thầy chính là quá trình mở rộng phạm vi nghiên cứu từ những quy luật của tự nhiên sang những hệ thống có khả năng học hỏi từ dữ liệu. Công nghệ AI mở ra cơ hội để máy tính có thể “quan sát”, học hỏi và hỗ trợ con người giải quyết những bài toán ngày càng phức tạp.

Trong các hướng nghiên cứu hiện nay, thị giác máy tính là lĩnh vực được TS. Lê Hữu Tôn dành nhiều tâm huyết. Đây là lĩnh vực tập trung vào việc giúp máy tính nhận biết và hiểu thông tin từ hình ảnh, video hay dữ liệu 3D. Theo thầy, vai trò của thị giác máy tính là khả năng kết nối những lý thuyết toán học và công nghệ hiện đại với các bài toán thực tiễn, từ nhận dạng đối tượng, phân tích ảnh y tế đến giao thông thông minh hay số hóa dữ liệu.

Tư duy phản biện: Bài học quý giá từ môi trường học thuật quốc tế

Từ Trường Đại học Khoa học và Công nghệ Quốc gia Đài Loan đến chương trình Tiến sĩ tại Trường Đại học Poitiers (Pháp), TS. Lê Hữu Tôn có cơ hội học tập và làm việc trong những môi trường nghiên cứu quốc tế giàu tính học thuật. Không chỉ mở rộng năng lực chuyên môn, những trải nghiệm ấy còn góp phần định hình tư duy nghiên cứu và triết lý giáo dục mà thầy theo đuổi đến ngày hôm nay.

Điều để lại nhiều dấu ấn nhất với thầy là văn hóa nghiên cứu đề cao tư duy phản biện và tính nghiêm ngặt trong khoa học. Theo thầy, một công trình nghiên cứu không được đánh giá đơn thuần bằng kết quả cuối cùng, mà còn ở cách người nghiên cứu đặt vấn đề, xây dựng giả thuyết, thiết kế thực nghiệm và kiểm chứng kết quả. Chính vì vậy, tranh luận học thuật luôn được khuyến khích, mọi ý tưởng đều được nhìn nhận trên cơ sở dữ liệu, bằng chứng và lập luận khoa học.

“Nghiên cứu khoa học không phải là đi tìm câu trả lời nhanh nhất, mà là đi tìm câu trả lời đáng tin cậy nhất”, TS. Lê Hữu Tôn chia sẻ.

Triết lý ấy theo thầy trở về Việt Nam, hiện diện trong từng giờ giảng và hoạt động nghiên cứu cùng sinh viên. Với TS. Lê Hữu Tôn, sáng tạo là điều cần thiết, nhưng sự trung thực, tư duy phản biện và tinh thần kiên trì mới là nền tảng để người trẻ có thể theo đuổi khoa học một cách bền vững.

Khi công nghệ bước ra khỏi phòng thí nghiệm

Nếu nghiên cứu giúp con người hiểu thế giới, thì ứng dụng công nghệ là cách để tạo ra những thay đổi cho thế giới ấy.

Trước khi gia nhập Trường Đại học CMC, TS. Lê Hữu Tôn từng đảm nhiệm vị trí Giám đốc Kỹ thuật tại Beet Innovators – đơn vị chuyên nghiên cứu và phát triển các giải pháp phần mềm ứng dụng Trí tuệ Nhân tạo (AI) và xử lý ảnh (Computer Vision), trực tiếp tham gia phát triển nhiều hệ thống ứng dụng AI trong thực tế như giám sát giao thông thông minh, bãi đỗ xe thông minh hay nhận dạng ký tự quang học (OCR).

Những dự án đó giúp thầy nhận ra khoảng cách rất lớn giữa một mô hình hoạt động hiệu quả trong phòng thí nghiệm và một sản phẩm có thể vận hành ổn định ngoài thực tế.

Trong môi trường thật, dữ liệu luôn nhiễu hơn dự kiến. Điều kiện ánh sáng thay đổi liên tục. Thiết bị khác nhau. Người dùng khác nhau. Và mỗi yếu tố nhỏ đều có thể ảnh hưởng tới kết quả cuối cùng.

“AI không chỉ là thuật toán. AI còn là dữ liệu, là hệ thống, là trải nghiệm người dùng và khả năng tạo ra giá trị bền vững”, thầy cho biết.

Chính góc nhìn ấy đã trở thành một phần quan trọng trong phương pháp giảng dạy của thầy. Sinh viên không chỉ học cách xây dựng mô hình, mà còn phải hiểu nghiên cứu của mình sẽ giải quyết bài toán gì, phục vụ ai và tạo ra tác động như thế nào cho xã hội.

Nuôi dưỡng tư duy nghiên cứu từ việc đặt câu hỏi

Những trải nghiệm ở cả môi trường nghiên cứu và doanh nghiệp cũng góp phần hình thành triết lý giáo dục đối với TS. Lê Hữu Tôn. Nhiều năm giảng dạy và tham gia biên soạn sách giáo khoa Tin học, giáo trình đại học, thầy có cơ hội quan sát sự thay đổi của công nghệ cũng như cách người học tiếp cận tri thức.

Theo thầy, trong kỷ nguyên AI, thách thức lớn nhất của giáo dục không nằm ở việc truyền đạt thêm nhiều kiến thức hay công cụ mới. Bởi công nghệ có thể thay đổi chỉ sau vài năm, thậm chí vài tháng. Điều quan trọng hơn là giúp sinh viên xây dựng được nền tảng tư duy đủ vững để thích nghi với những thay đổi đó. Đó cũng là lý do mà TS. Lê Hữu Tôn luôn khuyến khích sinh viên phát triển đồng thời ba lớp năng lực: nền tảng khoa học cốt lõi, khả năng làm chủ công nghệ hiện đại và năng lực giải quyết các bài toán thực tiễn.

Thế nhưng, hơn tất cả những kiến thức hay công nghệ mà sinh viên được tiếp cận, TS. Lê Hữu Tôn cho rằng điều quan trọng nhất vẫn là khả năng phát hiện vấn đề và không ngừng đặt câu hỏi.

“Đam mê nghiên cứu không nhất thiết phải bắt đầu từ ý tưởng lớn lao. Đôi khi, nó xuất phát từ những thắc mắc rất giản dị như: Vì sao một mô hình dự đoán chưa chính xác, điều gì khiến một thuật toán hoạt động chưa tối ưu, hay làm thế nào để một hệ thống có thể vận hành hiệu quả hơn trong điều kiện thực tế.

Chính những câu hỏi như vậy sẽ dẫn người học đến hành trình tìm kiếm lời giải, thử nghiệm, khám phá và từng bước tạo ra những giá trị mới từ khoa học và công nghệ. Nếu duy trì được thói quen đặt câu hỏi và kiên trì theo đuổi lời giải, sinh viên sẽ từng bước hình thành tư duy nghiên cứu một cách tự nhiên”, TS. Lê Hữu Tôn chia sẻ.

Đồng hành cùng Trường Đại học CMC xây dựng một môi trường nghiên cứu trẻ, cởi mở và thực chất

Sau nhiều năm học tập, nghiên cứu và làm việc trong môi trường quốc tế, TS. Lê Hữu Tôn lựa chọn trở về Việt Nam với mong muốn đưa những kinh nghiệm và tri thức tích lũy được đóng góp cho giáo dục đại học và sự phát triển của khoa học công nghệ trong nước.

Điều thu hút thầy đến với Trường Đại học CMC không chỉ là định hướng phát triển của một trường đại học công nghệ, mà còn là lợi thế đặc biệt khi Nhà trường nằm trong hệ sinh thái của Tập đoàn CMC. Hệ sinh thái kết nối trụ cột “Viện – Trường – Doanh nghiệp” là điều kiện thuận lợi để gắn kết giữa đào tạo, nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn – yếu tố ngày càng đóng vai trò quan trọng trong bối cảnh công nghệ phát triển nhanh chóng.

Không chỉ tham gia giảng dạy, trên cương vị Phó Trưởng phòng Khoa học và Công nghệ, TS. Lê Hữu Tôn đang cùng Nhà trường thúc đẩy hoạt động nghiên cứu theo hướng mở rộng hợp tác học thuật, phát triển các nhóm nghiên cứu có chiều sâu và tạo thêm nhiều cơ hội để sinh viên được tham gia các dự án nghiên cứu từ sớm.

Theo thầy, một môi trường nghiên cứu tốt cần khuyến khích tinh thần khám phá của người trẻ, tạo ra sự kết nối giữa các lĩnh vực chuyên môn, đồng thời gắn chặt với những bài toán thực tiễn của doanh nghiệp và xã hội. Khi đó, nghiên cứu không chỉ dừng lại ở các công bố khoa học mà còn có khả năng tạo ra những giá trị ứng dụng thiết thực.

Đó cũng là định hướng mà TS. Lê Hữu Tôn kỳ vọng sẽ tiếp tục được lan tỏa tại Trường Đại học CMC: xây dựng một môi trường học thuật năng động, nơi sinh viên được tiếp cận nghiên cứu từ sớm, giảng viên được phát huy năng lực chuyên môn và những ý tưởng mới có cơ hội trở thành các giải pháp phục vụ cộng đồng.

“Càng học sâu, tôi càng nhận ra mình còn rất nhiều điều chưa biết”, TS. Lê Hữu Tôn chia sẻ. Có lẽ chính tinh thần ấy đã theo thầy trên suốt chặng đường từ một học sinh yêu thích Vật lý đến nhà nghiên cứu trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo, học sâu và thị giác máy tính; đồng thời trở thành nguồn cảm hứng mà thầy mong muốn lan tỏa tới sinh viên.

Trường Đại học CMC xây dựng môi trường đào tạo nơi người học được khuyến khích đặt câu hỏi, dám thử nghiệm, dám khám phá và từng bước tham gia giải quyết những bài toán thực tiễn bằng công nghệ. Bởi mục tiêu của giáo dục không chỉ là giúp sinh viên thích nghi với sự phát triển của công nghệ, mà còn là nuôi dưỡng thế hệ nhân lực có khả năng sáng tạo tri thức, kiến tạo công nghệ và tạo ra những giá trị mới cho xã hội.

Xem thêm:

• TS. Hoàng Tiểu Bình: Hành trình đưa AI trở thành cầu nối tri thức và con người
• Cựu sinh viên Khóa 1 Trường Đại học CMC giành học bổng toàn phần chương trình Thạc sĩ châu Âu Erasmus Mundus CYBERMACS trị giá gần 1,3 tỷ đồng
• Từ giảng đường CMCU bước ra thế giới: Nữ sinh ngành Ngôn ngữ Hàn Quốc chinh phục Học bổng Chính phủ GKS