“Đừng nghĩ nghiên cứu khoa học là điều gì đó quá lớn lao. Đôi khi, nó chỉ bắt đầu từ một câu hỏi rất đơn giản: mình có thể làm gì để giải quyết một vấn đề đang tồn tại trong cuộc sống?”, Nguyễn Tấn Phát, sinh viên ngành Công nghệ thông tin, Trường Đại học CMC chia sẻ.

Từ những trăn trở khi theo dõi các thông tin về tai nạn hàng hải, cứu hộ cứu nạn, Tấn Phát cùng các bạn Lê Tuấn Linh, Hoàng Cát Tường và Phạm Như Thắng (sinh viên Khóa 2 ngành Khoa học Máy tính) đã thực hiện đề tài “Xây dựng hệ thống phát hiện người trên biển từ ảnh UAV” xuất sắc giành giải Nhì tại Hội nghị Sinh viên Nghiên cứu Khoa học Trường Đại học CMC năm học 2024 – 2025.

Không chỉ là một đề tài nghiên cứu khoa học, Tấn Phát và nhóm nghiên cứu đã góp phần thể hiện sinh viên Trường Đại học CMC đưa tri thức và công nghệ thành những giải pháp thiết thực cho cuộc sống.

Bắt đầu từ quan sát thực tế: Khi công nghệ trở thành “mắt thần” trên biển

Ý tưởng về đề tài không bắt đầu từ những mô hình học thuật hay phòng thí nghiệm, mà hình thành từ chính những gì Tấn Phát quan sát trong cuộc sống hằng ngày. Trong quá trình theo dõi tin tức, cậu nhiều lần chứng kiến các vụ tàu thuyền mất tích, công tác cứu hộ gặp khó khăn do phạm vi tìm kiếm rộng, trong khi công cụ hỗ trợ còn hạn chế. Với những hiểu biết về lĩnh vực nhiếp ảnh và thiết bị flycam, Phát dần hình dung về khả năng ứng dụng UAV vào bài toán tìm kiếm cứu nạn.

“Ban đầu em nghĩ ý tưởng này không mới vì thế giới cũng đã có. Nhưng khi tìm hiểu kỹ hơn, em nhận ra họ vẫn phụ thuộc nhiều vào con người trong việc quản lý và phối hợp, nên cần rất nhiều nhân lực”, Tấn Phát cho biết. Nhờ nhận ra khoảng trống đó đã khiến Phát và các cộng sự quyết định bắt tay vào phát triển một hệ thống tối ưu hơn, đưa công nghệ hỗ trợ con người hiệu quả hơn trong những tình huống khẩn cấp. Đề tài của nhóm Phát không dừng lại ở một mô hình đơn lẻ, mà được xây dựng như một hệ thống hoàn chỉnh với hai lớp vận hành song song.

Ở lớp thứ nhất là hệ thống quản lý UAV và đội cứu hộ, đóng vai trò điều phối tổng thể, giúp theo dõi số lượng thiết bị, kiểm soát trạng thái hoạt động và phân bổ nguồn lực theo từng khu vực. Lớp thứ hai là hệ thống phát hiện người trên biển, nơi mô hình AI được huấn luyện để phân tích dữ liệu hình ảnh truyền trực tiếp từ UAV.

Quy trình vận hành được tối giản để phục vụ hiệu quả thực tế: UAV bay lên và truyền video về hệ thống trung tâm, nơi AI liên tục “quan sát” và xử lý dữ liệu. Ngay khi phát hiện dấu hiệu của nạn nhân, hệ thống sẽ tự động xác định vị trí, gửi về tọa độ kèm hình ảnh, tạo điều kiện để lực lượng cứu hộ phản ứng nhanh nhất có thể. Ở đây, yếu tố công nghệ không chỉ đóng vai trò phát hiện, mà thực sự trở thành công cụ rút ngắn thời gian ra quyết định – yếu tố mang tính sống còn trong các tình huống cứu nạn.

Khoảnh khắc nhận ra “mình đang làm điều có ý nghĩa”

Với Phát, khoảnh khắc đáng nhớ nhất không nằm ở lúc hoàn thành đề tài hay nhận giải thưởng, mà đến từ một chi tiết rất nhỏ: khi hệ thống lần đầu tiên gửi được tọa độ. “Lúc đó, nhóm chúng em có thể hình dung rõ ràng nếu áp dụng ngoài thực tế, nó sẽ giúp ích như thế nào. Từ một tín hiệu dữ liệu, chúng em có thể tưởng tượng kịch bản cứu nạn có thể diễn ra nhanh hơn, chính xác hơn”. Cũng từ khoảnh khắc ấy, những dòng code không còn là bài toán kỹ thuật, mà còn là câu trả lời rõ ràng nhất lý giải lý do vì sao Tấn Phát theo đuổi công nghệ.

Giải Nhì tại Hội nghị Sinh viên Nghiên cứu Khoa học là một dấu mốc đáng ghi nhận, nhưng với Phát, đó chưa phải là đích đến. “Nhóm em xem đây là sự ghi nhận cho nỗ lực của mình. Dù vẫn chưa hoàn toàn hài lòng, nhưng ít nhất đề tài đã có ý nghĩa nhất định đối với xã hội”. Thay vì dừng lại ở thành tích, Phát mong muốn phát triển các hệ thống công nghệ có thể ứng dụng trong những lĩnh vực còn ít được khai thác, nghiên cứu công nghệ tạo ra giá trị thiết thực và bền vững hơn.

Môi trường học tập tại Trường Đại học CMC trở thành bệ phóng cho những ý tưởng thực tiễn

Là sinh viên Trường Đại học CMC, Tấn Phát đặc biệt trân trọng sự đồng hành của Nhà trường và các giảng viên trong suốt hành trình thực hiện đề tài. Với cậu, chính sự tận tâm cùng nền tảng chuyên môn vững vàng của thầy cô đã tạo nên một môi trường đủ tin cậy để sinh viên dám thử, dám làm và theo đuổi những ý tưởng của mình đến cùng. “Trong quá trình nghiên cứu, chúng em luôn nhận được sự hỗ trợ rất sát sao từ các thầy cô. Không chỉ dừng lại ở trang bị kiến thức, thầy cô còn định hướng chúng em tiếp cận với những bài toán thật, giúp các ý tưởng có cơ hội được phát triển thành giải pháp thực tiễn”, Phát chia sẻ.

Gửi lời nhắn nhủ tới những bạn sinh viên còn e ngại nghiên cứu khoa học, Phát không hề ngần ngại đưa ra lời khuyên: “Đừng nghĩ nghiên cứu khoa học là điều gì đó quá hàn lâm. Hãy bắt đầu từ điều bạn muốn làm. Dù khó hay dễ, luôn sẽ có thầy cô và bạn bè hỗ trợ”. Với Phát, mỗi lần thử sức, cho dù là thất bại cũng đều là một lần tích lũy kinh nghiệm. Ngay cả những dòng code lỗi cũng không phải trở ngại, mà chính là những bước tiến nhỏ, góp phần tạo nên sự trưởng thành trên hành trình dài phía trước.

Đôi khi chính những câu hỏi rất giản dị lại là điểm khởi đầu cho những giải pháp đủ sức tạo nên khác biệt. Từ câu chuyện cứu hộ trên biển, Nguyễn Tấn Phát cùng các cộng sự đã từng bước hiện thực hóa thành một hệ thống có khả năng hỗ trợ tìm kiếm ngoài thực tế. Hành trình ấy không chỉ là câu chuyện về đề tài nghiên cứu đạt giải, mà còn là minh chứng cho tinh thần của sinh viên Trường Đại học CMC: dám bắt đầu từ những điều nhỏ nhất, kiên trì theo đuổi và không ngừng tìm cách đưa công nghệ đến gần hơn với cuộc sống.

Xem thêm:

• Từ lý thuyết đến thực tiễn: Đồ án tốt nghiệp chinh phục AI Agent của nhóm sinh viên Khóa 1, Trường Đại học CMC
• Hành trình xây dựng hệ thống điểm danh và giám sát thi bằng công nghệ AI – đề tài đạt Giải Nhất Nghiên cứu Khoa học cấp trường của nhóm sinh viên ngành Khoa học Máy tính
• Profile ấn tượng của nam sinh ngành Công nghệ Thông tin lập “cú hattrick” giải thưởng nghiên cứu khoa học
• Hành trình “lập cú đúp” giải thưởng với 2 đề tài nghiên cứu về Trí tuệ nhân tạo của cậu sinh viên năm 2 ngành Khoa học Máy tính